Heihei’in Kütüphanesinden: Mor İnek Kitap İncelemesi

“Farklı olmanın zıttı çok iyi olmaktır.”

Heihei’in Kütüphanesinden serimizde okuyucularımızı ajansımızın kütüphanesinde bulunan kitaplar ile tanıştırmak ve bu kitaplar hakkında konuşmayı amaçlıyoruz. 

Pazarlama uzmanı ve yazar Seth Godin’in 2002 yılında çıkardığı kitabı “Mor İnek: Farklılaşarak İşinizi Dönüştürün” kitabını pazarlama sektöründe çalışan hemen hemen herkes duymuştur. Eğer pazarlama sektörüne yeni katılmış bir Z kuşağı iseniz de mentorleriniz tarafından sizlere önerilecek ilk kitaplardan birisi Mor İnek’tir. Kitapla neredeyse aynı yaşta olan ben de Heihei kütüphanesinde  bu kitapla tanıştım. Oldukça kısa olması ve anlatım dilinin akıcılığı ile kendini kolayca okutan bu kitabın yeni nesil için okunması çok da kolay olmayabilir. Özellikle de ‘geleneksel’ reklamcılık alanında çalışmıyorsanız. Fakat yayınlanmasının üzerinden 22 yıl geçmiş olmasına rağmen hala oldukça güncel bir kitap olması Seth Godin’in ne kadar iyi bir pazarlamacı ve yazar olduğunu gözler önüne seriyor. 

Farklılaşarak İşinizi Dönüştürün

“Ürününüzü benimseyip kullanmak için kimse can atmıyor.” 

Seth Godin’in kitabına alt başlık olarak seçtiği ‘Farklılaşarak işinizi dönüştürün’ ifadesi aslında kitabı oldukça anlaşılır bir şekilde özetliyor. Büyümek isteyen işletmelere farklılaşmayı, kayda değer ürünler veya hizmetler ortaya çıkarmayı ve bunları dikkat çekici bir şekilde pazarlamayı öğütleyen kitap, aslında bizlere ‘mor inek’ olmayı öğretiyor. Günümüzde, daha doğrusu kitabın yazıldığı tarihte, Seth Godin’e göre insanların ihtiyaç duyabileceği veya isteyebileceği hemen her şey zaten icat edilmiştir. Dolayısıyla, yeni ürünler icat etmek artık pek mümkün değildir. Bu nedenle, firmalar birbirine benzer ürünler ortaya çıkarmaktadır ve birçok firma benzer ürünler havuzunda tutanamayarak yok olmaktadır. Bu noktada, başarılı olmak ve büyümek isteyen firmalara Godin’in tavsiyesi farklı olmaktır, yani, ‘mor inek’ olmak. Seyahat ederken yol kenarında onlarca ineği bir arada görebilirsiniz ve bu ineklere bakar geçersiniz ama bu ineklerden bir tanesi mor olursa, o inekten gözlerinizi alamazsınız. Seth Godin’e göre sizin de yapmanız gereken bu: Benzer ürünler arasında ön plana çıkacak, tüketicinin dikkatini çekecek ve o dikkati sürdürebilecek ürünler üretmeniz gerekir. 

Hapşıranlar Günümüzün İnfluencerları Mı?

Seth Godin, yayılma şansı bulan fikirleri ‘fikirvirüs’ olarak, bu fikirlerin ana yayıcısı olan ve bir ürün veya fikri hızla yayabilen kişileri ‘hapşıranlar’ olarak tanımlar. Hapşıranlar bir ürünü deneyimler, memnun kalır ve etrafındakilere bu üründen bahsederek onları da ürünü kullanmaya teşvik eder. Benzer şekilde, fikirleri de yayarlar. Kitabın yazıldığı tarihte ne akıllı telefonlar ne de sosyal medya henüz ortaya çıkmıştı; dolayısıyla, influencerlar da. Fakat 2024 yılında bu kitabı okumak bana o zamanlar ‘hapşıranlar’ olarak tarif edilen ve beğendikleri ürünleri veya fikirleri çevresine yayan insanların günümüzün influencerları olduğunu düşündürdü. Belirli bir takipçi kitlesine ulaşan influencerlar deneyip beğendikleri ürünleri takipçilerine sunarak markanın satış yapmasını sağlıyor ve buradan bir komisyon kazanıyor. Yani, hapşıranların aksine bu paylaşımlardan maddi bir çıkar elde ediyorlar. Bu nedenle hapşıranlar daha güvenilir kaynaklar olsa da, influencerlara güvenerek ürün satın alan sayısı oldukça fazla ve bu nedenle influencerlar da giderek artmakta. Kısacası, influencerlar günümüzün hapşıranlarıdır denilebilir. 

Pazarlama ve Tasarım 

Seth Godin’in 22 yıl önce yazdığı bu kitabın bugün değer görmesinin ve okunmasının başlıca nedeni hala sektör ile ilişkilendirilebilir olmasıdır. ‘Pazarlamacılık Bitti - Artık Hepimiz Tasarımcıyız’ isimli bölümde, pazarlamacıların tasarımcılık görevini de üstlenmesi gerektiğinden bahseder. Ona göre icat edemeyen ve tasarlayamayan bir pazarlamacı, tam olarak bir pazarlamacı değil işe yaramayan bir çalışandır. Günümüzde bir pazarlamacı olmak birçok elementten oluştuğu için ve şirketlerin pazarlama departmanlarında farklı görevlerde çalışan birçok kişi olduğu için bu tezin artık geçerli olmadığını düşünmekteyim. Tasarımcılar pazarlamanın temellerini öğrenebilir ve bu şekilde daha iyi pazarlanacak ürünler veya reklamlar tasarlayabilir fakat pazarlamacılar tasarım yapabilmek zorunda değillerdir. Elbette tasarım yapma kabiliyeti bir pazarlamacı için iyi bir yetenek olabilir, tıpkı iyi yazı yazma kabiliyeti gibi. Fakat pazarlamacının pazarlama sürecindeki görevlerden birkaçını üstlenmesi o bu süreci kötü etkileyebilir ve pazarlamacının gereğinden fazla çalışmasına yol açabilir. Bu nedenle, günümüzde pazarlamacılar bir ürünü pazarlayabilmek için birçok yeteneğe sahip olmalılar ama o yeteneklerde uzmanlaşmış kişilere de departmanlarında yer vermeliler. 

Sıkıcı Olma Sorunu

Kitap boyunca Seth Godin’in değindiği iki önemli nokta var; kayda değer olmak ve sıkıcı olmamak. Godin’e göre büyümeyi amaçlayan bir markanın yapabileceği en büyük hatalardan biri sıkıcı olmak, çünkü sıkıcı olmak başarısız olmanın anahtarıdır. Eğer o an farklı olan sıkıcı olmak değilse hiçbir zaman sıkıcı olmamalısınız. Bu nedenle, 'mor inek' olmak ve her zaman farklı olmak, farklı ürünler üretmek ve onları farklı şekillerde pazarlamak zorundasınız. Hatta Godin’e göre, bir işe başvururken de ‘mor inek’ olmalısınız. Bir insan kaynakları çalışanının masasındaki onlarca sıkıcı özgeçmiş arasında farklılığınız ile ön plana çıkmalısınız. Farklılaşarak ön plana çıkmanın formülü ise risk almak ve büyümek için yapabileceğiniz başka hiçbir şeyin olmadığını kabul etmektir. Hali hazırda onlarca markanın ürettiği bir ürünü veya hizmeti üretmek size hiçbir şey katmayacaktır ama o ürünü farklılaştırarak pazarlamak sizi başarıya götürebilir. 

Güvenli Sular Risklidir

“Her defasında takip etmesi en zorlu olan yolu takip etmemizi istediler ve her defasında doğru yol oydu.” -Best Buy Önceki CEO’su Brad Anderson 

Godin’e göre güvenli sularda yüzmek kolay görünse de risklidir. Güvenli sularda yüzerek büyüyemezsiniz. Büyümek için risk almanız, belki de birkaç kere başarısız olmanız gerekir. Başarı hızlı bir şekilde elde edilemez ve başarıya erişmek için -gerek kariyerinizde gerek ürününüzde- risk almanız gerekir. Kitabın “İyi de Fabrikalar Ne Olacak?” başlıklı bölümünde, Amerika’nın en büyük teknoloji mağazalarından biri olan Best Buy üzerinden örnek veriliyor. Burada markanın önceki CEO’su Brad Anderson’ın satış stratejilerini müşterilerin isteklerine göre şekillendirdiğinden bahseden Godin, riskli yollara girip başarıya ulaşmış bu markayı bizleri motive etmek için kullanıyor. Risk almazsanız büyüme gibi bir şansınız yoktur ama risk alırsanız başarısız olma ihtimaliniz kadar başarılı olma ihtimaliniz de vardır. Bu nedenle, ‘mor inek’ olmak isteyen herkes ve her marka risk almak zorundadır. Bunlara ek olarak, Seth Godin’e göre, ‘güvenli olmayan’ yolu seçerek neyin çalışıp neyin çalışmadığını da öğrenebilirsiniz. Böylece hem markanız hem de müşterileriniz için en iyi seçenekleri deneyimleyerek öğrenir ve başarıya ulaşırsınız. 

Mor İnek Olmanın 8 Yolu

Seth Godin kitabının sonlarına doğru okuyucularına ‘mor inek’ olmanın sekiz yolunu kısaca özetliyor:

1. Pazarlayacağın ürünü tüketicinin ilgisini çekecek şekilde değiştirin. 

2. Küçük düşünün. Aklınıza gelen en küçük piyasayı düşünün ve oradan ilerleyin.

3. Dış kaynak kullanımına başvurun. Eğer birlikte çalıştığın kişiler ürününe güvenmiyorsa o ürüne güvenecek insanları bul.

4. Tüketici ile iletişime geçebileceğiniz kanallar oluşturun.

5. Farklı sektörlerden örnek alın.

6. Bir daha dene, iki kere daha dene. Rakiplerinizi belirleyin ve onlardan daha iyi olun.

7. Alanında yapılmamış olanı yapın.

8. ‘Neden olmasın’ diye sorun. 

“Mor İnek: Farklılaşarak İşinizi Dönüştürün” kitabında Seth Godin okuyucularına pazarlama ve reklamcılık sektörleri hakkında kısa bilgiler veriyor, markanızı ve kendinizi geliştirmek için izlemeniz gereken adımları sunuyor. 2002 yılında yazılmış bu kitabı özellikle yeni nesil pazarlamacıların mutlaka okuması ve sektörün geçmişini anlaması gerekiyor.